Bugünlerde Coronavirus (Coronaviridae) çok konuşuluyor. Coronavirus
ailesi çok büyük, çok geniş bir aile. Evcil hayvanlarda, yaban hayvanlarında,
kuşlarda ve diğer kanatlılarda hastalıklara sebep oluyor.

Coronaviridae (Coronavirus) ailesinin altında daha küçük
aileler var. Onlar da kendi aralarında daha küçük ailelere ayrılıyor. Dünya’da
ilk kez kanatlılarda, 1930’lu yıllarda saptanmış. İnsanlarda 30 yıl sonra 1960’lı
yıllarda ilk kez Coronavirus teşhis edilmiş.

Bilim insanlarından oluşan bir komite (ICTV) viruslara ve virusların
oluşturduğu hastalıklara isim veriyor. Bu uluslararası komite virusları ve
hastalıkları isimlendirirken virusun genetik yapısına, dağılımına, bulaşma
şekline, şiddetine göre isim buluyor. Coronavirus ilk kez ismini ‘’taç’’ anlamına
gelen Corona (crown) kelimesinden almış.

İlk kez insanlardaki Coronavirus’a Human Coronavirus (insan
koronavirusu) adı verilmiş. Sonraki yıllarda çıkan salgınlardan birine SARS
(şiddetli, akut solunum yolu sendromu) adı verildi. Diğeri bölgesel olarak
ilişkilendirildi ve MERS (Orta Doğu Solunum Yolu Sendromu) olarak adlandırıldı.

Son olarak çıkan salgında, 11 Şubat 2020 tarihi itibariyle virusa
SARS COV-2, hastalığa ise COVİD-19 isimleri verildi.

Koronavirus enfeksiyonları çiftlik hayvanlarının da sorunu
olarak karşımıza çıkıyor. Solunum ve sindirim yolunda hastalıklara yol açıyor.
Bazen de başka etkenlerle birlikte olup, problemin içinde yer alıyor ya da
hastalığın şiddetini artırıyor.

Koronavirusların oluşturduğu hastalıklarda çoğunlukla suşlar
farklı oluyor. Örneğin; buzağılarda ilk 1 ay içinde ortaya çıkan ishallerde
Koronavirus’un da sorumlu olduğu vakalar var. Ergin sığırların kış ishalinde (Kış
Dizanterisi) Beta Koronavirus 1 sorumlu. Fakat buzağı ishallerindeki suş Mebus
suşu olarak bilinen BCVL9 suşu, ergin sığırlarda ise BCV – NVSL (Nebraska
suşu), BCV, 66H, BC94 suşları rol oynuyor.

Buzağılar için aşı var. Mebus suşu ile hazırlanmış. Ama ergin
sığırların kış dizanterisi için henüz aşı çalışmaları devam ediyor. Yani ergin sığırlarla
buzağıların ishalinde farklı suşlar söz konusu.

Buzağılarda kusmaya yol açan mide yangısında (Abomasitis)
sorumlulardan biri yine Coronavirus.

Coronavirus çiftlik hayvanlarında sadece sindirim yolunda
değil, solunum yolunda da hastalıklara yol açıyor. Buzağıların ve ergin sığırların
öksürüklerinde, başka etkenlerin yanı sıra, Koronaviruslar da işin içine
giriyorlar. Buzağı ve danalarda özellikle nakliye, kalabalık, sıkışık
barınaklar gibi stres faktörlerinin yol açtığı solunum yolu enfeksiyonlarında,
başka virus ailelerinin yanı sıra Betacoronavirus 1 ailesinden de Coronavirus
suşları yer alıyor. Coronavirus (BoCv) çoğunlukla Mannheimia haemolytica ile
işbirliği yapıyor. Koyun-keçi öksürüklerinde de aynı şekilde işbirliği söz konusu.

Coronavirus solunum yolu enfeksiyonlarında burun akıntılarıyla
etrafa saçılıyor ve bakteriyel enfeksiyonlara karşı hayvanların vücutlarını
dispoze (yatkın) hale getiriyor. Yol Vurgunu adı verilen hastalığın sebepleri
arasında PI3, BRSV, IBR gibi virüslere eşlik ediyor. Sonra da Pasteurella,
Mannheimia ve diğer bakterilerin akciğerlere girmesine yol açıyor.

Coronaviruslar sindirim sisteminde de başka etkenlerle işbirliği
yapıyorlar. Buzağı ishallerinde çoğunlukla Cryptosporidiosis (Kripto) ve
Eimeria (Koksidiyoz) etkenleriyle birlikte hastalık oluşturuyorlar. Aynı
işbirliği kuzu, oğlak ishallerinde de söz konusu. Yani, Koronavirus bilim
insanlarının deyimiyle ‘’Co-enfeksiyon’’ tarzında, çok etkenli hastalıkların
içinde de rol oynayan bir aile.

İnsanlarda SARS COV2 tarafından oluşturulan COVİD-19 ile yeni
tanıştık. Fakat Coronavirus ailesi hayvanlarda ve insanlarda çeşitli suşlar ile
yıllardan beri hastalıklara yol açmaya devam ediyor.


Warning: Division by zero in /home/atafehdj/domains/atafenblog.com/public_html/wp-includes/comment-template.php on line 1382